Bé đang say sưa chơi cầu trượt cùng bạn hàng xóm thì đến giờ phải về tắm rửa để sang nhà ông bà ngoại ăn tối. Nghe Ba Mẹ gọi về, Bé lập tức ôm chặt lấy cột của khu vui chơi và nức nở: “Nhưng con muốn chơi thêm một chút nữa!”.
Trong khoảnh khắc ấy, Ba Mẹ thường làm gì? Dỗ dành, dọa nạt, hay hứa hẹn một phần thưởng để con chịu đi về?
Thực tế, đây chính là “thời điểm vàng” để dạy Bé về sự ưu tiên. Đối với Bé dưới 6 tuổi, ưu tiên không phải là việc lập to-do list hay quản lý thời gian. Ưu tiên, hiểu một cách nguyên thủy nhất, là bài học về sự đánh đổi: Học cách gác lại một mong muốn cá nhân (điều Bé thích) để thực hiện một trách nhiệm, một lời hứa, hoặc một nhu cầu thiết yếu (điều quan trọng hơn).
❓ Vậy làm thế nào để giải thích một khái niệm trừu tượng như vậy cho Bé? Hãy cùng Daisy Home tìm hiểu cách để Ba Mẹ có thể từng bước dẫn dắt Bé ngay bài viết dưới đây.
🧭 Phân biệt rõ “Điều Bé muốn” và “Điều Bé cần”
Trẻ nhỏ sống trọn vẹn trong hiện tại, vì vậy khái niệm “tương lai” (lát nữa sang nhà ông bà) thường mờ nhạt hơn “hiện tại” (trò chơi đang rất vui). Để Bé hiểu về sự ưu tiên, hãy bắt đầu bằng việc gọi tên chính xác hai thái cực này. Ví dụ như trong tình huống đi thăm ông bà:
Bước 1 – Gọi tên cảm xúc (Điều Bé muốn): “Mẹ biết con đang chơi với bạn rất vui. Đang vui thế này mà phải đi về thì tiếc thật đấy.” (Sự thấu cảm giúp Bé hạ nhiệt sự phản kháng).
Bước 2 – Đưa ra sự ưu tiên (Điều quan trọng): “Nhưng ưu tiên của nhà mình tối nay là sang ăn bữa cơm gia đình với ông bà. Ông bà đã nấu món súp cua con thích và đang chờ cửa nhà mình rồi.”
Bước 3 – Kết luận về giá trị: “Chơi với bạn là việc con thích. Nhưng giữ lời hứa và quan tâm đến ông bà là việc quan trọng hơn lúc này.”
🧭 Biến từ “Ưu tiên” thành từ vựng quen thuộc trong nhà
Đừng ngại dùng từ “Ưu tiên” với Bé dưới 6 tuổi, vì Bé học ngôn ngữ thông qua ngữ cảnh. Khi Ba Mẹ liên tục gắn từ khóa này vào những hành động mang tính lựa chọn, Bé sẽ tự động hiểu được sức nặng của nó.
“Mẹ rất muốn ngồi xếp Lego với con ngay bây giờ, nhưng ưu tiên của mẹ lúc này là nấu xong nồi canh kẻo cả nhà bị đói.”
“Con muốn mua cả ô tô và sách. Nhưng hôm nay ưu tiên của mình là mua sách để tối về đọc, ô tô mình sẽ để dành dịp sinh nhật nhé.”
Khi Bé quen với khái niệm này, Bé sẽ dần hình thành tư duy: Mọi việc diễn ra trong ngày đều có thứ bậc quan trọng khác nhau.
🧭 Giúp Bé học cách “Chấp nhận sự tiếc nuối”
Cốt lõi của việc lựa chọn ưu tiên là phải chấp nhận bỏ lỡ một thứ khác. Khi Bé chọn dừng chơi để đi thăm ông bà, Bé sẽ buồn. Nhiều Ba Mẹ vì xót Bé khóc nên thường thỏa hiệp: “Thôi cho chơi thêm 5 phút nữa”. Sự nhân nhượng này vô tình làm phá vỡ ranh giới của sự ưu tiên. Thay vì bẻ cong nguyên tắc, hãy dạy Bé cách đối diện với sự nuối tiếc: “Mẹ biết con buồn vì chưa chơi xong trò đóng vai. Mình cùng chào tạm biệt bạn, hẹn bạn chiều mai mình ra chơi tiếp nhé.”
Dạy Bé ưu tiên cũng chính là dạy Bé lòng dũng cảm để đưa ra quyết định từ bỏ những điều vui thú nhất thời, vì một mục tiêu lớn hơn.
🧭 Không để “Sự ưu tiên” xuất hiện như một cú sốc
Để một đứa trẻ vui vẻ gác lại “điều Bé muốn”, Ba Mẹ nên thiết lập vùng đệm thời gian để não bộ của Bé kịp xử lý thông tin chuyển giao.
“10 phút nữa nhà mình sẽ chuyển sang việc ưu tiên là chuẩn bị đồ sang nhà ông bà nhé.”
“Khi kim dài đồng hồ chỉ đến số 6, thời gian vui chơi sẽ kết thúc. Việc quan trọng tiếp theo của chúng ta là đi tắm.”
Sự báo trước giúp Bé cảm thấy mình được tôn trọng, từ đó dễ dàng chấp nhận và chủ động tuân theo trình tự hơn là bị người lớn “cưỡng chế”.
Daisy Home tin rằng việc dạy Bé về sự ưu tiên không phải là ép Bé từ bỏ những niềm vui trẻ thơ mà phải răm rắp làm theo kế hoạch. Đó là cách Ba Mẹ trang bị cho Bé một chiếc la bàn nội tâm. Trong nhiều tình huống đòi hỏi phải có sự cân nhắc và quyết đoán trong tương lai, Bé biết cách bình tĩnh,, tự hỏi bản thân: “Điều gì mới thực sự quan trọng với mình lúc này?”, và dũng cảm bước đi theo hướng của sự ưu tiên đó.
Daisy Home Preschool
