Vì sao bé cố tình trì hoãn khi đến giờ ăn, giờ ngủ?

Đến giờ ăn và giờ đi ngủ nhưng Bé liên tục viện cớ: “Con không đói”, “Cho con chơi thêm chút nữa”, “Con muốn uống nước”, hay “Con cần đi vệ sinh”… Dù mệt mỏi hay đói bụng, Bé vẫn cố gắng trì hoãn bằng mọi cách khiến Ba Mẹ khó hiểu, lo lắng và thậm chí cáu gắt. Tuy nhiên, sự trì hoãn này không phải là hành động “chống đối” vô cớ, đó là một cách giao tiếp của Bé. Việc thấu hiểu nguyên nhân sâu xa sẽ giúp Ba Mẹ thay đổi góc nhìn, từ đó áp dụng các chiến lược hiệu quả, biến sự căng thẳng thành sự kết nối. Hãy cùng Daisy Home khám phá lý do thật sự đằng sau hành vi trì hoãn và tìm cách đồng hành với Bé.

Trì hoãn giờ ăn và giờ ngủ (thường được gọi là Delaying Tactics) là hành vi rất phổ biến ở Bé nhỏ. Dưới đây là bốn lý do chính giải thích tại sao Bé lại làm như vậy:

1️⃣ Trì hoãn là cách Bé tìm kiếm quyền kiểm soát

Từ khoảng 2–6 tuổi, Bé bắt đầu ý thức về quyền lựa chọn. Giờ ăn, giờ ngủ là lúc Bé bị yêu cầu tuân theo, nên việc trì hoãn đôi khi là cách Bé nói: “Con muốn tự quyết định một chút.”/ “Con cũng có quyền được lựa chọn.”

Ba Mẹ có thể cho phép Bé chọn trong phạm vi: Con muốn muỗng màu xanh hay màu vàng, đánh răng trước hay thay đồ ngủ trước. Khi Bé cảm thấy được tự quyết, nhu cầu trì hoãn để giành quyền lực sẽ giảm đi rất nhiều.

2️⃣ Bé khó chuyển trạng thái giữa các hoạt động

Hệ thần kinh của Bé chưa đủ trưởng thành để dễ dàng chuyển từ trạng thái hưng phấn, kích thích (chơi đùa, chạy nhảy) sang trạng thái thư giãn (ăn uống, ngủ nghỉ). Biểu hiện thường thấy là mắt Bé đã díp lại nhưng vẫn nhất quyết đòi chơi hoặc đọc sách. Bé bị “quá tải” và không biết cách tự bình tĩnh lại. Vì vậy, Ba Mẹ hãy thiết lập một vùng đệm để não Bé có thời gian “chuyển trạng thái” bằng cách:

Báo trước 5 – 2 – 1 phút trước khi kết thúc hoạt động.

Dùng đồng hồ cát, hẹn giờ hoặc bài hát tín hiệu.

Nhắc nhẹ nhàng: “Chúng ta chuẩn bị tạm biệt trò chơi nhé”.

3️⃣ Trì hoãn để tìm kiếm sự gắn kết và chú ý từ Ba Mẹ

Buổi tối thường là lúc mọi người quây quần, việc phải rời bỏ không gian chung, tắt đèn, và đi vào phòng riêng có thể kích hoạt cảm giác cô đơn hoặc sợ bỏ lỡ mất niềm vui đang diễn ra bên ngoài. Nhiều Bé trì hoãn không phải vì không muốn ăn hay ngủ, mà vì muốn thêm thời gian tương tác với Ba Mẹ, nhất là trong gia đình bận rộn.

Ba Mẹ có thể:

Dành 10–15 phút “thời gian kết nối 1-1” trước giờ ăn hoặc giờ ngủ.

Khi vào giờ sinh hoạt, giữ bình tĩnh và tránh tranh luận dài dòng (vì điều đó vô tình “thưởng” cho sự trì hoãn).

Khi được yêu thương và kết nối đủ, Bé sẽ hợp tác dễ dàng hơn.

4️⃣ Trì hoãn là dấu hiệu Bé gặp khó khăn

Đôi khi Bé trì hoãn vì sợ đi ngủ một mình, chưa no bụng, còn lo lắng hoặc chưa được vận động đủ. Vì chưa thể diễn đạt cảm xúc, hành vi trì hoãn trở thành cách biểu đạt.

Ba Mẹ hãy hỗ trợ Bé bằng cách:

• Tạo môi trường ăn uống và ngủ nghỉ thoải mái, không cố ép.
• Xây dựng nghi thức trước khi ngủ rõ ràng: vệ sinh cá nhân, đọc sách, ánh sáng dịu.
• Nhẹ nhàng hỏi về cảm xúc của Bé: điều gì làm con khó chịu khi đi ngủ không?”.
• Khi nhu cầu và lo lắng được lắng nghe, Bé hợp tác tự nhiên hơn.

5️⃣ Tính nhất quán của Ba Mẹ quyết định hành vi của Bé

Bé có khả năng học hỏi rất nhanh. Bé sẽ nhanh chóng nhận ra nếu hôm nay Ba Mẹ kiên quyết, hôm sau lại nhượng bộ 5-10 phút, thì trì hoãn sẽ trở thành chiến lược hiệu quả để kéo dài thời gian. Hành vi này không phải bướng bỉnh, mà là Bé đang học hỏi từ kinh nghiệm thực tế về ranh giới của Ba Mẹ.

Vì vậy, Ba Mẹ nên giữ nguyên tắc nhất quán về giờ ăn và giờ ngủ, dùng giọng bình tĩnh, ngắn gọn và tránh tranh luận. Sự bình tĩnh và nhất quán của Ba Mẹ sẽ giúp Bé hiểu ranh giới, cảm thấy an toàn hơn và bớt trì hoãn hơn.

Trì hoãn giờ ăn hay giờ ngủ thường phản ánh nhu cầu được tự quyết, chuyển tiếp nhẹ nhàng, tìm sự kết nối, điều chỉnh cảm xúc và thích nghi với lịch sinh hoạt của Bé. Hiểu căn nguyên “vì sao” đằng sau hành vi sẽ giúp Ba Mẹ bớt căng thẳng hơn, đồng thời có thể nhẹ nhàng dẫn dắt Bé vào nề nếp. Kiên nhẫn, nhất quán Bé sẽ dần hợp tác hơn, chủ động hơn và giờ ăn – giờ ngủ sẽ trở thành khoảng thời gian ấm áp cho cả gia đình.

Daisy Home Preschool